Gün, sofralar arasında geçer. Sabah çayıyla başlar, öğle arasında kısa bir mola verir. İkindide yavaşlar, akşam yemeğinde toplanır, gece mutfakta son bir tadımla biter. Her öğünün kendi ruh hâli, sessizliği ve içsel bir sohbeti vardır. Ve hepsi ayrı ayrı çok keyifli sohbetlerdir.
Şimdi, bir günü baştan sona sofra başında geçirmeye davetlisin. Ama bu kez tabak yok, yerine kulaklıkların var. Kahvaltıda iyi hissettiren bir başlangıç, öğle vakti bilgiyle dolu bir ziyafet… İkindi nostaljik bir çay molası, akşam ise sofranın vicdanına dair derin bir sohbet seni bekliyor. Gece mi? Atıştırmalığın keyfini kim bilmez ki! Gününün hangi öğününde hangi sesi duyacağını seçmek sana kalmış. Şimdiden afiyet olsun!
Mutlu Beslenme
“Canınız çok sıkkınken sizi anlayan ve yargılamayan tek şek kilerdeki abur cuburlar oldu.”
Mutlu Beslenme kitabında, fonksiyonel tıp sağlık koçu ve MBSR eğitmeni Sema Özpekmezci, sağlıklı beslenmeyi katı kurallar ve yasaklardan uzak bir noktada konumlandırıyor. Özpekmezci, sağlıklı beslenmeyi sürdürülebilir, bilinçli ve özgürleştirici bir yaşam pratiği olarak ele alıyor. Böylelikle senin için, beslenmeyle ilgili sıkışmışlık hissini azaltabileceğin bir yol açılmış oluyor.
Özpekmezci, “doğru” beslenmeyi tek bir diyet kalıbına hapsetmiyor. Onun yerine kişinin bedenini, alışkanlıklarını ve günlük yaşamını dikkate alan bir yaklaşım öneriyor. Kitap, farkındalık temelli uygulamalarla beslenme alışkanlıklarını dönüştürmeyi amaçlıyor. Kitapta günlük menü mantığı ve hazırlanışı da yer alıyor. Böylelikle kitap teorik bilginin yanı sıra uygulamaya dönük bir rehber niteliği de taşıyor.
Eseri, Canan Çiftel’in dikkat çekici yorumu ve samimi üslubuyla dinlerken “hangi diyeti yapmalıyım?” sorusunu düşünmeyeceksin. Onun yerine beslenmeyle daha bilinçli, esnek ve sürdürülebilir bir ilişki nasıl kurulur? sorusuna odaklanacaksın.
Tarih Boyunca Yemek Kültürü
“İyi bir mutfağın gelişmesi için utanması, arlanması olmayan sefih bir aristokrasi gerekiyor.”
Tarih Boyunca Yemek Kültürü kitabında Murat Belge yemek, beslenme ve yeme alışkanlıklarının tarihsel-kültürel gelişimini inceliyor. Deneme ve kültür yazılarından oluşan kitap Latif Demirci’nin çizimleriyle zenginleştirilmiş. Belge, yemeği biyolojik ihtiyacın tanımı olmaktan çıkarıp toplumların kimliği, ekonomisi, teknolojisiyle özdeşleştiriyor. Yemek yapmayı ve yemeyi tüm bu kavramların ışığında, toplumların yaşam biçimini yansıtan bir kültür olarak ele alıyor. Kitabın temel fikri “Bana ne yediğini söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim” yaklaşımı. Yazar, bu yaklaşıma göre her toplumun yemek kültüründe belirgin farklılıklar bulunduğunu söylüyor. İnsanın doğadaki bitki ve hayvanları yiyeceğe dönüştürme çabasını öne çıkarıyor. Ayrıca zehirli besinleri ayıklama sürecini, bal gibi gıdalara ulaşma zorluklarını ve farklı kültürlerin deneme-yanılma yoluyla oluşturduğu zengin mutfak geleneklerini de irdeliyor.
Murat Belge’nin farklı dönemlerde yazdığı yemek kültürü yazılarının derlemesi olan kitapta çeşitli yiyeceklerin kökeni, etimolojisi, kültürel kullanımı ve tarihsel arka planını bulmak mümkün. Ansiklopedik bir yaklaşımla kaleme alınan kitap günümüzde kaynakların tükeniyor olmasının da insanın aşırı tüketim anlayışının sonucu olduğunu vurguluyor.
Ali Atilla Şendil tarafından seslendirilen kitap özellikle yemek tarihi, antropoloji, mutfak kültürü ve popüler tarih ilgi alanlarına sahip okurlar için ideal. Akademik bir yemek tarihi incelemesinden çok, bilgiyi hikâye, gözlem ve mizahla harmanlayan bir kültür yazıları derlemesi arıyorsan kulaklığını tak ve dinlemeye hemen başla.
İnsanlığın Yeme Tarihi
“Modern dünyada gücün nerede yattığını ortaya çıkarmak için parayı takip edersiniz. ancak geçmişte, yani eski dünyada, gücün kimin elinde bulunduğu besin ile ortaya konabiliyordu.”
Tom Standage tarafından kaleme alınan İnsanlığın Yeme Tarihi (An Edible History of Humanity) besinin insanlık tarihinde bir arka plan olmadığını, toplumları şekillendiren temel bir güç olduğunu anlatıyor. The Economist’te ekonomi editörü olan Tom Standage kitabında, tarımın ortaya çıkışından modern gıda üretimine kadar tüm süreçleri irdeliyor. Yiyecek savaşları, göçleri, ekonomileri, iktidar ilişkilerini ve teknolojik gelişmelerine etkilerini mercek altına alıyor. Kitaba göre besin karın doyurmanın ötesinde sosyal dönüşümün, jeopolitik rekabetin, endüstriyel gelişimin ve askeri çatışmaların bir katalizörü. Esere göre, tarımın yaygınlaşması yerleşik toplumları mümkün kılıyor. Yerleşik toplumlarda mülkiyet ve devlet yapıları oluşuyor. Baharat, şeker ve tahıl gibi ürünler ticaret yollarını, sömürgeciliği ve küresel ekonomiyi şekillendiriyor.
İnsanlığın Yeme Tarihi, usta seslendirmen ve sanatçı Sedat Beriş tarafından yorumlanmış. Eser özellikle tarih, antropoloji, gıda sistemleri ve ekonomi ile ilgilenenler için başucu kitabı niteliğinde. Akademik tarım tarihi yerine geniş kapsamlı anlatım ve örneklerle ilerleyen kitapta, besinin tarihteki
rolünü merkeze alan bir anlatıyı usta bir ekonomistin kaleminden dinleyeceksin.
Sofranız Şen Olsun – Ninelerimin Mutfağından Damağımda, Aklımda Kalanlar
“Eskiden Marmara Denizinin herhangi bir kıyısından elini suya soksan midye tutardın. Midye salması yapmak yalan söylemekten daha kolaydı.”
Sofranız Şen Olsun, Takuhi Tovmasyan’ın Ermeni mutfağından tarifleri, aile anıları ve fotoğraflarla harmanladığı sıcak bir “yemek-anı” kitabı. Kitapta sofra kültürü, aile hafızası ve İstanbul Yedikule’deki Ermeni aile yaşamına dair kişisel bir miras da bulacaksın. Kitap yemek ve kültür mirası kesişiminde dururken, tarifler kadar hikayelerin de sıcaklığı seni eski İstanbul zamanlarına doğru bir yolculuğa çıkaracak.
Tovmasyan, kendi seslendirdiği eserinde çocukken Yedikule’deki kalabalık aile evinde geçirdiği günleri, mutfakta öğrendiklerini ve ailesinden aktarılan yemekleri anlatıyor. Kitapta günlük yemeklerden bayram ve düğün sofralarına, tuzlulardan tatlılara uzanan çok sayıda tarif yer alıyor. Yazarın amacı, bildiği ve pişirdiği yemekleri yazarak çocuklarına bırakmak; bu yüzden tarifler, anılar ve fotoğraflar iç içe ilerliyor.
Ermeni mutfağını hem tarif hem de kültür düzeyinde öğrenmek istersen bu kitabı mutlaka dinlemelisin. Sıcak, kişisel ve nostaljik anlatımı ile Tovmasyan seni kendi geçmişine, evine, mutfağına davet ediyor. Tarifleri denemek istersen de pratik öneriler, püf noktaları ve alternatif sunum önerileri seni bekliyor.
Hayvan Yemek
“Bir insanı uykudan uyandırmak her zaman olasıdır ancak uyuyormuş gibi yapan birini hiçbir ses uyandıramaz.”
Hayvan Yemek (Eating Animals), Jonathan Safran Foer’in yalnızca et yeme alışkanlığını değil, modern gıda üretim sisteminin etik, çevresel ve insani sonuçlarını sorguladığı bir araştırma-deneme kitabı. Foer, kitaba kişisel bir ikilemle başlamış: Yakında baba olacak bir yazar olarak, çocuğuna et yemeyi öğretip öğretmemesi gerektiğini bilinçli biçimde kararlaştırmak istemiş. Bu nedenle kitap yazarın kendi aile hafızası, yemek kültürü ve ebeveynlik kaygısı üzerinden ilerleyen bir soruşturmaya dönüşmüş.
Yazar, etin “nereden geldiğini” bilmeden tüketmenin kolay olduğunu; kitabın amacının ise bu görmezden gelmeyi kırmak olduğunu savunuyor. Bu yüzden Türkçe tanıtımlarda kitap, salt bir vejetaryenlik çağrısı değil, “bir uyanış çağrısı” olarak nitelendiriliyor. Kitapta hayvan refahı, çevre, sağlık, etik, kültür ve aile konuları ele alınıyor. Foer korkutucu istatistikleri doğrudan aktarmakla yetinmeyip roman yazarlığından gelen becerisini kullanıyor. Kitapta kişisel anektodlar, aile hikayeleri, edebi bölümler ve araştırma bulgularını iç içe geçiriyor. Ayrıca sanayi çiftliklerini gezip anlattığı sahneler, daha küçük ölçekli ve daha etik uygulamalar izleyen aile çiftlikleriyle karşılaştırılıyor. Böylece sorun hangi üretim sistemini desteklediğimiz sorusu haline geliyor.
Eser, et tüketiminin ardındaki üretim zincirini merak edenler için güçlü bir başlangıç kitabı. Vejetaryen ya da vegan olanlar için argümanları derinleştirirken karşık görüşleri de göstererek tartışmaya açıyor. Kişisel ve belgesel üslubu birleştiren yazar “et yemeyi bırakın” demekten çok “sofranıza koyduğunuz şeyin hikayesini bilmeyi reddetmeyin” diye soruyor. Eseri Tolga Korkut’un samimi ve açıklayıcı yorumuyla dinlerken aynı sorularla yüzleşeceksin.
İnsan Neden Vegan Olur?
“Köpek dövüştürmekten zevk almakla hayvansal ürün yemekten aldığımız damak zevki arasında hiç bir fark yok.”
Hukuk profesörleri ve hayvan hakları savunucuları Gary L. Francione ile Anna Charlton tarafından kaleme alınan İnsan Neden Vegan Olur? veganlığı bir beslenme tercihi olmaktan çok ahlaki bir adalet ve hak sorunu olarak ele alıyor. Francione ve Charlton insanların hayvanları yemek, giymek, eğlenmek veya başka amaçlarla kullanmasının hayvanlara gereksiz zarar verdiğini savunuyor. Eserde hayvanları mülk ya da kaynak olarak görmeyi reddetmek, yani abolisyonist veganlık detaylı olarak anlatılıyor. Kitabın merkezindeki soru şu: “Hayvanlara zarar vermek istemiyorsak onları neden hâlâ kullanıyoruz?” Francione ve Charlton, bu çelişkinin çözümünün veganlıktan geçtiğini ileri sürüyor.
Yazarların temsil ettiği abolisyonist (kaldırmacı) yaklaşım, yalnızca hayvanların daha “insanca” kullanılmasını değil, insanların hayvanları mülk olarak görmesinin sona erdirilmesini ister. Bu bakış açısı, hayvanların et, süt, yumurta, deri ve deney gibi alanlarda kullanılmasının tamamının reddedilmesini önerir. Buna göre “insanca yetiştirme” veya “daha iyi refah” tartışmaları yeterli değildir; çünkü hayvan hâlâ bir mülk olarak kullanılmaya devam eder. Kitap veganlığı bir fedakârlık olarak değil ahlaki tutarlılık ve adalet talebi olarak sunuyor. Felsefi ya da hukuki birikim gerektirmeyen kitapta herkesin anlayabileceği sade bir dille hayvan hakları tartışılıyor. Bunun yanı sıra “hayvanları seviyorum ama et yiyorum” gibi yaygın tutumlar ile veganlık arasındaki çelişkiyi sorgulatıyor. Vegan olmanın pratikte giderek kolaylaştığını ve bireysel bir ahlaki başlangıç noktası olabileceğini vurguluyor. Eseri güçlü ve akıcı yorumuyla İlksen Mavituna’nın sesinden dinlerken et yemenin ve yememenin bireysel çelişkileri üzerinde yoğunlaşacaksın.
Pir-i Lezzet
“Lezzetler insanın geçmişidir ve duyguların bir başka lisana tercümesidir.”
Pir-i Lezzet, Saygın Ersin tarafından kaleme alınan, gastronomi, tarih ve fantastik öğeleri harmanlayan roman. 17. yüzyıl Osmanlı dünyasında geçen hikâye, yemeklerin tadı ve kokusuyla insanların duygularını etkileyebilen olağanüstü yetenekli bir aşçının yolculuğunu anlatıyor. Topkapı Sarayı’nda başlayıp İskenderiye’ye uzanan serüveni anlatan romanın kahramanı yemekleriyle insanların zihinlerini, duygularını ve ruhlarını etkileyebilen nadir bir yeteneğe sahiptir. Zümrützade Konağı’ndan Topkapı Sarayı’na uzanan yolu; aşçılık sanatı, saray mutfağı, tutkulu bir aşk ve kaderin sırları etrafında şekillenir.
Kitap, yemek tariflerini ve mutfak ritüellerini hikâyenin duygusal motoru olarak kullanıyor: baharatlar, şerbetler, çorbalar ve ekmek kokusu karakterlerin iç dünyasına ve ilişkilerine dokunuyor. Osmanlı saray mutfağını, aşçılar arası rekabeti ve yemek sunumlarının gerilimini canlı biçimde işleyen eser fantastik bir “lezzetle duyguları yönetme” fikrini tarihî atmosferle birleştiriyor.
Emre Melemez’in akıcı üslubuyla seslendirdiği romanı dinlerken yemek kültürünün şiirsel ve büyülü yönünü keşfedeceksin. Aşk, saray hayatı ve gastronomiyi bir potada eritecek ve tarihle harmanlayacaksın.
Şimdi beynin için leziz bir yolculuğa hazır mısın? Hemen Storytel’i aç, kulaklarını tak ve ilk kitaptan dinlemeye başla.
